الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)

208

تفسير تطبيقى (فارسى)

مفسّران اهل سنت چه آنان كه متعرض اين قول شده و چه آنان كه آن را مسكوت گذاشته‌اند ، درصدد رد و ايراد يا انكار اصل اين مسئله يعنى ارتباط آيه مذكور با امام على عليه السّلام نيز نيامده‌اند به طور نمونه فخر رازى اين قول را به عنوان يكى از احتمالها در مورد نزول آيه ، آورده و با آنكه دأب او همواره نقد و ردّ است در اين باره ( مانند ساير احتمالهاى ديگر ) نقدى ندارد . « 1 » ب ) مورد نزول آيه درباره حراست پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : اهل سنت بر اساس رواياتى متعدد كه در صحيحين و كتابهاى روايى ديگر نقل شده ، مىگويند : پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم پيش از نزول اين آيه از ناحيه اصحاب خود حراست مىشد ولى پس از نزول آن و تضمين خداوند بر حفظ جان ايشان ، عذر نگهبانان را خواستند و فرمودند : « برويد ، خداوند من را حفظ خواهد كرد » اين روايات بر فرض احراز صدور ، درصدد بيان مورد نزول آيه نيست و با آن منافاتى ندارد بلكه در آنها تنها استناد پيامبر خدا را به بخشى از اين آيه نشان مىدهد و چون در متن برخى از روايات تصريح شده اين ترخيص از ناحيه رسول خدا در مدينه بوده است ، احتمال دارد در فاصله غدير خم تا وفات پيامبر خدا باشد . در اين ميان احاديثى ديگر به چشم مىخورد كه از حراست ابو طالب عموى پيامبر خبر مىدهد و در آنها پيامبر خدا پس از نزول اين آيه به عموى خود خبر مىدهند ، نيازى به نگهبانى نيست ، اساسا مفسران اهل سنت اين روايات را غريب دانسته و بر اين قول متفق‌اند كه چون آيه مذكور مدنى و در اواخر بعثت نازل شده است ، با حراست ابو طالب در مكه پيوندى نداشته و ناسازگار خواهد بود . برخى ديگر در حل اين معضل مىگويند : اين آيه دو بار ، يك‌بار در مكّه در اوايل بعثت و بار ديگر در مدينه در اواخر بعثت ، نازل شده است « 2 » ليكن اين پاسخ مشكلى را حل نمىكند چون بر فرضى كه اين آيه در اوايل بعثت نازل شده باشد در آن تضمين خداوند بر حفظ پيامبر خدا در اوايل بعثت مطرح است و نيازى به نگهبانى رسول

--> ( 1 ) . مفاتيح الغيب ، ج 12 ، ص 49 ، 50 و نيز ر . ك : روح المعانى ، ج 6 ، ص 287 . ( 2 ) . مانند : روح المعانى ، ج 4 ، ص 29